Ciąża i poród w rozmowie z fizjoterapeutą

hearts-1-1308154

W trakcie ciąży zmienia się ciało kobiety. Zachodzą w nim różnorodne procesy, które mogą rzutować na późniejszą kondycję i samopoczucie przyszłej mamy. O siebie w ciąży kobieta powinna dbać – to oczywista oczywistość. Ale jak to zrobić, by zrobić to dobrze? Dostajemy od Was często pytania o samopoczucie w ciąży, o to, czy poród boli (haha), jak pielęgnować bliznę po cesarce. A my się na tym nie znamy. Nie wiemy. To, co sprawdziło się u nas, nie musi być dobre i dla Was. Dlatego postanowiłyśmy o opinię zapytać eskperta – fizjoterapeutę.

Jedną z ciążowych dolegliwości, która mocno uprzykrza życie przyszłym mamom jest ból pleców. Jak sobie z nim radzić?

Podczas ciąży organizm kobiety diametralnie zmienia się. Następuje przesunięcie środka ciężkości ciała, dochodzi do pogłębienia naturalnych krzywizn kręgosłupa, co ma również odzwierciedlenie w zmianie charakteru chodu. To nowa sytuacja również dla stawów, mięśni, więzadeł. Wszystkie te transformację mogą prowokować dolegliwości bólowe, co niestety utrudnia okres ciąży oraz przygotowanie się do rozwiązania, dlatego tak istotne jest wspomagania organizmu w tym okresie np. po przez odpowiednią
aktywność fizyczną, masaż, terapię manualną lub taping medyczny. Również ważne jest aby znaleźć czas na relaks i równowagę pomiędzy aktywnością a odpoczynkiem.

Jako aktywne mamy na każdym spotkaniu polecamy ruch i aktywność w czasie ciąży. Dlaczego warto ćwiczyć?

Ćwiczenia wpływają na lepsze samopoczucie po przez wytwarzanie się endorfiny,  zwiększają siłę mięśniową, dzięki czemu odczuwanie zmęczenia jest dużo mniejsze. Dzięki regularnej aktywności fizycznej podtrzymujemy swoją kondycję fizyczną co pozwala nam być dłużej sprawnym i lepiej wyglądać.
Aktywność podejmowana w czasie ciąży to nie tylko korzyści dla mamy ale także dla dziecka. Kobieta ćwicząca w czasie ciąży poprawia swoje krążenie co bezpośrednio wpływa na lepsze dotlenienie i odżywienie dziecka, a także może zapobiegać powstawaniu chorób, np. cukrzycy ciężarnych. Ćwiczyć można aż do dnia porodu należy tylko pamiętać aby modyfikować intensywność oraz rodzaj wykonywanej aktywności.

W czasie ciąży najbardziej zalecana jest aktywność typu:
-spacery
-joga (jeżeli kobieta ćwiczyła przed ciążą)
-streaching
-pilates
-pływanie, aqua areobik dla ciężarnych
-fitness dla ciężarnych

Z jakiej aktywności musimy zrezygnować?

W szczególność należy zrezygnować ze sportów urazowych lub ekstremalnych typu narty/snowboard, jazda na rolkach/łyżwach, jazda konna, sztuki walki, wspinaczka, nurkowanie, tenis. Również nie zaleca się sportów wysiłkowych oraz podejmowania prób wprowadzenia nowych form aktywności, których nie ćwiczyło się przed zajściem w ciąże.

Na czym polega masaż prenatalny? Gdzie można na taki masaż się udać?

Masaż prenatalny ma na celu łagodzenia dolegliwości związanych z przebiegiem ciąży. Podczas masażu kobieta leży na boku, czas trwania takiego masażu to od 30-60min. Najczęściej masaż wykonywany jest z użyciem oleju kokosowego ponieważ jest on hipoalergiczny i nie działa drażniąco na ciężarne. Celem masażu jest zredukowanie napięcia u przyszłej mamy zarówno tego fizycznego jak i psychicznego. Masaż działa również korzystnie na ukrwienie skóry i jej wygląd, pozwala zmniejszyć obrzęki
kończyn dolnych po przez usprawnienie układu krążenia i limfatycznego.
Na masaż prenatalny można udać się do szkoły rodzenia lub do gabinetu fizjoterapeutycznego specjalizującego się w terapii kobiet ciężarnych oraz w okresie połogu.

Każda mama chce szybko po porodzie wrócić do formy. Kiedy można zacząć ćwiczyć i jakie formy aktywności są najbardziej polecane?

Teoretycznie po 6 tygodniach od porodu jeśli połóg przebiegał prawidłowo możemy rozpocząć ćwiczenia. Zaleca się podejście indywidualne ponieważ każda kobieta potrzebuję inny czas na powrót do formy z przed ciąży. Należy się upewnić, że podczas próby podejmowania aktywności nie pojawiają się dolegliwości typu bóle kręgosłupa, dyskomfort w obrębie dna miednicy, nietrzymanie moczu, rozejście mięśnia prostego brzucha.
Na początek zalecane są ćwiczenia w pozycjach niskich (na leżąco) w celu wzmocnienia tkanki mięśniowej. Bardzo ważne jest aby poprawić wydolność dna miednicy i na początku skupić się na tym obszarze. Gdy uda nam się uzyskać ponownie kontrolę nad naszym dnem miednicy możemy przejść do innych form aktywności: spacer w szybszym tempie, pilaste, zajęcia typu zdrowy kręgosłup, pływanie  – należy pamiętać aby ćwiczenia były dopasowane do własnych możliwości.

Kiedy można zacząć być aktywnym po cesarce?

Bardzo problematyczne jest określenie kiedy można być aktywnym po cięciu cesarskim bo jest to dość indywidualne i zależy od samopoczucia oraz przebiegu gojenia się rany. Pierwsze formy aktywności możemy rozpocząć po ok. 8-12 tygodniach od operacji rozpoczynając od łagodnych ćwiczeń wzmacniających w pozycjach niskich, unikając aktywowania mięśnia prostego brzucha oraz mięśni skośnych. Najlepiej jakby to była aktywność indywidualnie dopasowana polegająca na ćwiczeniach stabilizujących kręgosłup, trening dna miednicy z uwzględnienie rany po cesarskim cięciu, tak by nie prowokować żadnych dolegliwości bólowych.

Jak pielęgnować ranę po cesarskim cięciu?

Ranę po cesarskim cięciu należy przemywać wodą, np. z dodatkiem żelu do higieny intymnej lub szarego mydła. Następnie zaleca się osuszenie rany i przetarcie jej spirtusem salicylowym (ja osobiście zalecam octenisept). Należy zwrócić również uwagę na tym by odpowiednio  dobrać bieliznę oraz strój tak by dodatkowo nie uciskać rany.

Warto również po ściągnięciu szwów i zniknięciu strupów smarować bliznę maścią cebulową (np. Cepan) lub masą perłową. Te specyfiki pozwolą zmniejszyć zaczerwienienie w obrębie blizny oraz ją wygładzą. Po całkowitym wygojeniu się blizny ważne jest aby poddać swoją bliznę mobilizacji, w tym celu warto udać się do fizjoterapeuty aby dokładnie wytłumaczył i wyuczył na czym polega takowa terapia, która pozwoli na uniknięciu zrostów pooperacyjnych. Mobilizacja blizny jest niezbędna
gdy pojawiają się dolegliwości bólowe, dyskomfort, brak czucia lub mrowienie, drętwienie w tym obrębie.

Rozstępy – jak ich unikać, czy to w ogóle możliwe? Gdy już się pojawią, jak pielęgnować skórę?

Na powstanie rozstępów ma wpływ naturalne przybieranie wagi oraz mechaniczne rozciągnie się skóry. Niestety ale powstawanie rozstępów związane jest także z indywidualnymi predyspozycjami ze względu na to, że dużą rolę odrywa tu układ hormonalny. Wiąże się to ze zmniejszeniem wytrzymałości i elastyczności skóry na skutek czego powstają rozstępy zazwyczaj w szóstym/siódmym miesiącu ciąży.
Działanie, które może zniwelować powstawanie rozstępów oraz wspomóc kondycję skóry to odpowiednia dieta bogata w witaminy A,E,PP, B5 i mikroelementy oraz aktywność fizyczna podejmowana regularnie. Warto również pamiętać o natłuszczaniu skóry odpowiednimi kosmetykami które odżywią skórę i będą działać kojąco na napiętą i swędzącą skórę brzucha.

Na czym polega terapia dna miednicy? Dla kogo przeznaczone są treningi? Czy można ćwiczyć w domu?

Terapia dna miednicy to specjalny zestaw ćwiczeń skupiający się na mięśniach znajdujących się w obszarze dna miednicy. Wydolne dno miednicy wpływa na utrzymanie prawidłowej postawy ciała, zmniejszenie dolegliwości bólowych pleców a także na poprawę życia seksualnego. Trening dna miednicy stanowi profilaktykę nietrzymania moczu lub obniżenia narządów rodnych. Po porodzie takowy trening pozwala odbudować kobiecie świadomość własnego ciała i stanowi podstawę do powrotu sprawności z przed okresu
ciąży.
Ćwiczenia można podzielić  na:

Świadomościowe
Uwrażliwiające
Prawidłowej postawy ciała
Kontroli własnych mięśni
Wyczuwanie zmian napięcia mięśni,
Wzmacnianie

Jeśli mamy świadomość gdzie znajdują się mięśnie dna miednicy i jak prawidłowo je aktywować to ćwiczenia możemy wplatać w wykonywanie czynności dna codziennego, co stanowi dodatkowy atut treningu dna miednicy, bo nie wymaga od nas dodatkowego poświęcania czasu.

Jak można łagodzić ból podczas porodu?

TENS – czyli przezskórna stymulacja nerwów, jest to niefarmakologiczna metoda łagodzenia bólu. Metoda ta jest bezpieczna ze względu na to, że prąd przebiega tylko pomiędzy jedną a druga elektrodą pod powierzchnią skóry. Osoba, która poddawana jest zabiegowi odczuwa tylko lekkie mrowienie lub wibrację.
Należy pamiętać że pomimo tego, że metoda jest bezpieczna to są pewne ograniczenia w jej stosowaniu. Nie należy stosować prądów u osób z rozrusznikiem serca lub u kobiet w pierwszych dwóch trymestrach ciąży (stymulacja okolicy brzucha jest przeciwwskazana w całym okresie ciąży, a tzw. TENS porodowy stosuje się wyłącznie na plecach)

Niefarmakologiczne metody łagodzenia bólu porodowego:
– jeżeli to możliwe to  pozostań aktywna podczas porodu: ruch, pozycje wertykalne, balansowanie na piłce, kołysanie, tańczenie, kucanie, używanie pomocy typu worek sako lub innych przyborów dostępnych na sali porodowej
– spróbuj się zrelaksować/rozluźnić, poprzez skupianie uwagi na oddechu
– ciepły prysznic lub zanurzanie się w wodzie
– masaż wykonywany przez osobę towarzyszącą w miejscu wstępowania największego bólu podczas skurczu
– okrzyki lub wydawanie innych dźwięków
– prądy TENS

Anna Szczepanik – fizjoterapeuta, szkoła rodzenia DzieciOK.

fizjo 2